UNITED KRAV MAGABIAŁYSTOK
Przejdź do treści

DZIECI I RODZICE

Jak nauczyć dziecko reagować na agresję rówieśnika?

Rozmowa, granice i plan działania. Jak pomóc dziecku zadbać o bezpieczeństwo i kiedy zaangażować dorosłych.

Marcin FiodorowExpert 5 United Krav Maga
Dwoje dzieci ćwiczy w parze na zajęciach United Krav Maga
Ćwiczenia w parach podczas zajęć United Krav Maga. Fotografia z materiałów szkoły.

Agresja, konflikt czy znęcanie się?

Kłótnia o zasady zabawy i uporczywe poniżanie jednej osoby wymagają innej reakcji. W konflikcie dzieci mogą mieć odmienne zdania i porównywalną możliwość obrony swojego stanowiska. Gdy jedna osoba wykorzystuje przewagę, a krzywdzenie powtarza się lub może się powtarzać, mówimy o bullyingu, czyli znęcaniu się. Przewagą może być siła, popularność albo wsparcie grupy.[1]

Jednorazowe uderzenie również wymaga reakcji. Nie trzeba czekać na kolejne zdarzenie, aby zadbać o bezpieczeństwo dziecka.

Zacznij od rozmowy, która daje oparcie

Gdy dziecko opowiada o agresji, najpierw je wysłuchaj. Podziękuj za zaufanie. Powiedz, że krzywdzenie jest niedopuszczalne i że pomożesz mu zadbać o bezpieczeństwo. Zamiast oceniać reakcję dziecka, ustal, co się wydarzyło i czego teraz potrzebuje.[3]

„Dobrze, że mi o tym mówisz. Opowiedz, co się stało. Zastanowimy się razem, co pomoże ci czuć się bezpiecznie”.

Możesz zapytać: „Gdzie to było?”, „Kto był w pobliżu?”, „Czy zdarzyło się wcześniej?” oraz „Do kogo możesz podejść następnym razem?”. Nie zamieniaj rozmowy w przesłuchanie. Jeśli dziecko obawia się dalszych kroków, wyjaśnij, z kim porozmawiasz i w jakim celu.

Przećwiczcie prosty plan reagowania

Plan powinien uwzględniać miejsce, wiek dziecka i rodzaj zagrożenia. Zalecenia StopBullying.gov wskazują na spokojny, wyraźny sprzeciw, odejście, gdy odpowiedź jest zbyt trudna lub niebezpieczna, oraz uzyskanie pomocy dorosłego.[4]

01

Powiedz krótko

Jeśli jest bezpiecznie: „Stop. Nie zgadzam się”, „Nie popychaj mnie” albo „Oddaj mi moją rzecz”. Wybierzcie słowa, których dziecko rzeczywiście potrafi użyć.

02

Odsuń się

Ustalcie konkretny kierunek: do nauczyciela, sali, świetlicy lub innego miejsca, gdzie jest dostępny dorosły. Dziecko może odejść bez wdawania się w dyskusję.

03

Poproś o pomoc

Przećwiczcie pełne zgłoszenie: „On mnie popycha. Boję się. Potrzebuję pomocy”. Ustalcie też drugą osobę, gdy pierwsza jest niedostępna.

To elastyczny plan, a nie obowiązkowa kolejność. Gdy pojawia się zagrożenie, dziecko może od razu odejść i wołać o pomoc. Nie musi najpierw wypowiedzieć wyuczonej formuły.

Dziecko ma prawo się bronić. Gdy jest atakowane, może osłonić się, uwolnić z chwytu lub odepchnąć atakującą osobę, jeśli jest to potrzebne do odparcia ataku. Obrona służy ochronie siebie i powinna odpowiadać zagrożeniu. W United Krav Maga reakcje fizyczne oraz decyzję o ich zastosowaniu i zakończeniu ćwiczymy z instruktorem, w warunkach dostosowanych do wieku dziecka.[9]

Jak przećwiczyć reakcję w domu?

Poniższa scenka jest propozycją ćwiczenia z rodzicem, a nie testem odwagi. Zgódźcie się na nią oboje i wybierzcie spokojny moment. Nie odtwarzajcie przemocy ani upokarzających wyzwisk.

Na początek wystarczy jedna prosta sytuacja. U młodszego dziecka możesz ograniczyć ćwiczenie do podejścia do dorosłego i powiedzenia: „Potrzebuję pomocy”. Jeśli dziecko nie chce odgrywać scenki, zacznijcie od rozmowy lub historyjki z figurkami.

Co ustalić ze szkołą, gdy agresja się powtarza?

Ćwiczenie reakcji dziecka warto połączyć z działaniem dorosłych. Zalecenia dla opiekunów podkreślają współpracę ze szkołą i przygotowanie planu bezpieczeństwa.[3] Rodzic może przyjść na rozmowę z krótkim opisem zdarzeń: datami, miejscami, zachowaniem uczestników oraz informacją o wcześniejszych zgłoszeniach.

Zamiast kończyć spotkanie na ogólnym „będziemy obserwować”, zaproponuj konkretne ustalenia:

  • Do kogo dziecko może podejść podczas przerwy?
  • Kto zadba o bezpieczeństwo w miejscu, gdzie dochodzi do zdarzeń?
  • Jak szkoła zareaguje na następne zgłoszenie i ryzyko odwetu?
  • Kiedy ponownie porozmawiacie i ocenicie, czy sytuacja się poprawiła?

Zapisz ustalenia i wróć do nich w uzgodnionym terminie. Jeśli działania nie przynoszą poprawy, zgłoś sprawę dyrekcji i poproś o dalszy plan ochrony dziecka.

Dziecko może pomóc także jako świadek

Rozmawiajcie również o sytuacji, w której krzywdzona jest inna osoba. Bezpieczna pomoc może oznaczać wezwanie nauczyciela, pozostanie później przy poszkodowanym dziecku lub zaproszenie go do wspólnej aktywności.[5]

Kiedy potrzebne jest dodatkowe wsparcie?

Zwróć uwagę na zmianę zachowania: niechęć do szkoły, wycofanie z kontaktów, problemy ze snem, częste bóle głowy lub brzucha albo niewyjaśnione urazy. Takie sygnały mogą mieć różne przyczyny i same nie potwierdzają przemocy. Są jednak powodem do rozmowy i, zależnie od sytuacji, kontaktu z psychologiem lub lekarzem.[7]

Przy bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia potrzebna jest natychmiastowa pomoc. W Polsce numerem alarmowym jest 112.[8]

Gdzie jest miejsce na trening samoobrony?

W United Krav Maga Białystok patrzymy na samoobronę jako na naukę rozpoznawania sytuacji i podejmowania decyzji. Ważne są granice, komunikacja, możliwość odejścia i szukanie wsparcia. Ćwiczenia fizyczne wpisują się w ten szerszy cel.

Wybierając zajęcia samoobrony dla dzieci, warto zapytać, jak instruktor dostosowuje zadania do wieku, reaguje na trudności i uczy współpracy. Trening może być częścią przygotowania dziecka, a za zatrzymanie przemocy nadal odpowiadają dorośli.

Pytania rodziców

Czy powiedzieć dziecku, żeby oddało?

Dziecko ma prawo się bronić, również fizycznie, gdy jest atakowane. Celem obrony jest zatrzymanie ataku i ochrona siebie. Odwet polega na ukaraniu drugiej osoby, gdy zagrożenie już minęło. W United Krav Maga dziecko ćwiczy z instruktorem reakcje obronne oraz rozpoznawanie, kiedy ich użyć i kiedy je zakończyć. Uczymy je dobierać działanie do zagrożenia.[9]

Co, jeśli dziecko powiedziało „stop”, a agresja trwa?

Sam komunikat może nie wystarczyć. Jeśli atak trwa, dziecko ma prawo aktywnie się bronić: osłonić się, uwolnić lub odepchnąć atakującą osobę, gdy jest to potrzebne do zatrzymania ataku i ochrony siebie. Nie musi biernie przyjmować uderzeń. Z instruktorem ćwiczy reakcje odpowiednie do zagrożenia i zakończenie obrony, gdy atak ustaje. Po zdarzeniu powinno zgłosić je dorosłemu, którego zadaniem jest zareagować i zadbać o dalsze bezpieczeństwo.

Czy najpierw trzeba nauczyć dziecko pewności siebie?

Pomoc i ochronę zapewniamy od razu. Dziecko może prosić o wsparcie cicho, płacząc lub bez umiejętności dokładnego opowiedzenia zdarzenia. Dorosły pomaga mu nazwać to, co się stało, i ustalić kolejne kroki.

Źródła i badania

Źródła sprawdzono 17 listopada 2026. Ćwiczenie domowe i przykładowe sformułowania są propozycjami edukacyjnymi autora.

  1. StopBullying.gov.What Is Bullying
  2. Makaruk K., Drabarek K., Popyk A., Wójcik S. (2023).Diagnoza przemocy wobec dzieci w Polsce 2023. FDDS. Metodologia: s. 24; tabela 3: s. 31.
  3. StopBullying.gov.Support the Children Involved
  4. StopBullying.gov.What Kids Can Do
  5. StopBullying.gov.How to Prevent Bullying
  6. Bezerra L.L.A.L. i współautorzy (2026).Effects of bystander interventions on school bullying: a systematic review and meta-analysis. Rev Esc Enferm USP, 60:e20260029. DOI: 10.1590/1980-220X-REEUSP-2026-0029en.
  7. StopBullying.gov.Warning Signs for Bullying
  8. Gov.pl.Numer alarmowy 112
  9. Kodeks karny, art. 25 § 1-2.Obrona konieczna. Tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 1342.
Marcin Fiodorow, instruktor United Krav Maga

AUTOR

Marcin Fiodorow

Expert 5 United Krav Maga, członek Global Expert Team. Instruktor United Krav Maga Białystok.

Poznaj autora

UNITED KRAV MAGA BIAŁYSTOK

Wiedzę warto przećwiczyć.

Poznaj program „Bystry i Dzielny” dla dzieci w wieku 5-12 lat. Sprawdź grupy, lokalizacje i zasady pierwszych zajęć.

Sprawdź zajęcia dla dzieci
← Wróć do bloga United